ယုင်းၶဵဝ်

ပူႇၶႄႇ ၶၢႆၼိူဝ်ႉမူ တုမ်ႉငိုၼ်း လိူဝ်မႃး ႁႃႈပၢၵ်ႇလႄႈ ပႃႈသႅင် ၸၼ်သႃႉၸၢႆႇၵၢတ်ႇမၼ်း ဢွၵ်ႇပၢႆႊမႃး ဝႆးဝႆး။ မၢင်ႉပႆ မၢင်ႉလွမ်ထွမ်ႇ ယူဝ်ပူႇၶႄႇ ၶၢႆၼိူဝ်ႉမူၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းလင်သေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ပၢဝ်ႇႁွင်ႉမၼ်း။ လႆႈငိၼ်း သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်မၼ်း တွတ်ႇယူႇ ပိုၵ်ႉ ပိုၵ်ႉ။ ငိုၼ်းႁႃႈပၢၵ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇဢေႇသႄႈ။ ၸၢင်ႊယိမ် ပပ်ႉသၢင်း မွၵ်ႈသၢမ်ပပ်ႉ ဢၼ်မၼ်းၵျိုၵ်ႈၼၼ်ႉလူး။

ၵွပ်ႈၼႆ ပႃႈသႅင် ဢွၵ်ႇၸႂ်ယွင်ႇ ဢီးၽိုတ်ႉပိူၼ်ႈတင်းၼမ် တႃႇဢွၵ်ႇၵၢတ်ႇလႆႈဝႆးဝႆး ယင်းဢမ်ႇဝၢႆႇတူၺ်း တၢင်းလင်သေဢိတ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်း မၼ်းဢီးသႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပၵ်းတႃတူၺ်းမၼ်းသေ ၵိုတ်းဝႆႉ။ မိူဝ်ႈမႃးၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ဢၢၼ်းႁဵတ်း မၢၼ်းၶိူဝ်(ဢႃႇလူး)သွၼ်ႊထၢင်ႊ ၶူၼ်းလုပ်ႇမူသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၸႂ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇတၢင်း ပိူၼ်ႈၶၢႆမၢၼ်းၶိူဝ်ၼၼ်ႉ။ ဝူၼ်ႉဝႆႉ ၽႅဝ်ႁိူၼ်းၸင်ႇ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း သၢမ်သႅင် ၵႂႃႇသိုဝ်ႉယဝ်ႉၼႆ။
ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ႁိူၼ်း လႆႈႁၼ် သၢမ်သႅင် ၵၢၼ်သုၵ်ႉၸွမ်း ပပ်ႉပဝ်ႇ ပပ်ႉၼိူင်ႈ၊ မႆႉထတ်း လူၼ်ႉၼိူင်ႈ တီႈၽိူၼ်တူၺ်းလိၵ်ႈမၼ်း။
"ဢေႁဝ်း ... သၢမ်သႅင်၊ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉ မၢၼ်းၶိူဝ် ၼႂ်းၵၢတ်ႇ ၸိတ်ႉၼိူင်ႈလူး"
"ၵမ်ႉၵွၼ်ႇမႄႈ၊ ဢေႁဝ်း ထတ်းမႆ ဢမ်ႇသိုဝ်ႈလႄႈ ယၢပ်ႇဝႆႉဢေႃႈ"
"ဢလိူၺ်း ... ၼႆႉယၢပ်ႇသင်၊ ပေႃးၶႂ်ႈသိုဝ်ႈ မႄႈတေထတ်းၼေ"
ပႃႈသႅင် ၸၵ်ႉဢဝ် မႆႉထတ်းတင်းၵမ်ႁႅင်ႈ ၼႂ်းမိုဝ်း သၢမ်သႅင်သေ ထတ်းၼေ မႆသိုဝ်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉသၢမ်သႅင်။
* * *
"မႄႈ ... ပၼ်ဢေႁဝ်း ငိုၼ်းသၢမ်မိုၼ်ႇလႄႈ"
ယီႈသႅင် မႃးဢီးၼင်ႈ ႁိမ်းမႄႈၶဝ် ပႃႈသႅင်သေလၢတ်ႈ။ ပႃႈသႅင် ဝၢင်းပပ်ႉသၢင်းမၼ်းသေ ႁႅၼ်တူၺ်း ယီႈသႅင်။
"တႃႇၵႂႃႇ ၵျူႇသျိၼ်ႇၼႆႉ လူဝ်ႇငိုၼ်းၸၢႆႇ ၵႃႊၼႆႉႁႃႉ ဢေႁဝ်း၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းပုၼ်ႉ မႄႈပၼ်ဝႆႉ ငိုၼ်းၸၢႆႇမိုၼ်ႇၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမူတ်းယဝ်ႉႁႃႉ"
"ငိုၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇသိုဝ်ႉပပ်ႉ တီႈၵျူႇသျိၼ်ႇဢေႃႈ မႄႈ၊ မေႃသွၼ် တီႈၵျူႇသျိၼ်ႇ မၼ်းတႅမ်ႈပပ်ႉ တႃႇပၢႆးဢၼ် မၼ်းပူင်သွၼ်ၼၼ်ႉႁေၶၢႆ၊ ပေႃးဢမ်ႇသိုဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉ ၼႂ်းၶွင်ႉႁဵၼ်းဢေႃႈ၊ ထႅင်ႈသမ်ႉ လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈၼႃႇ၊ ပဵၼ်ၸိူဝ်း ဢၼ်တေပႃး ၼႂ်းၽိုၼ်ၶေႃႈထၢမ် လွၼ်ႉလွၼ်ႉဝႃႈ၊ ၸၼ်ႉသိပ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇငၢႆႈၵွၺ်း မႄႈ ... "
မၼ်းႁူႉသူၼ်ႈ ပႃႈသႅင်ဝႆႉလူး။ ပေႃးလႆႈငိၼ်း ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆႉၵေႃႈ ၸေႈငိုၼ်း မၢင်ႁႃႈႁဵင် ႁူၵ်းမၢင် ဝႅၼ်ဢွၵ်ႇမႃး။
ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တီႈၼႃႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ဢူၺ်းၵေႃႉ ယီႈသႅင်ၶဝ် ၸုၵ်းပႂ်ႉဝႆႉ တႃႇၵႂႃႇတူၺ်း ငဝ်းတူင်ႉၼႂ်းဝဵင်း၊ ၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ၾၢင်ႁၢင်ႊ မိူၼ်ၵၼ် တင်းယီႈသႅင်။ ၶူၼ်ႁူဝ် ယၢဝ်းယၢဝ်း၊ ယုင်ႈယုင်ႈ၊ လႅင်လႅင်၊ လိူင်လိူင်။ ယီႈသႅင် ၽိဝ်လူမ်း ၵမ်းၼိူင်ႈ။
ၽိူဝ်ႇငိၼ်း သဵင်ယီႈသႅင် ၽိဝ်လူမ်း သၢမ်သႅင် ၵေႃႉၵၢၼ်သုၵ်ႉ တီႈၽိူၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ တူၺ်းယီႈသႅင်သေ လၢတ်ႈ
"ၸၢႆးယီႈ ... မႃးၼေဢေႁဝ်း လၢႆးထတ်း မႆသိုဝ်ႈဢိတ်းၼိူင်ႈ"
* * *
ပဵၼ်ၶၢဝ်းလူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ၵႃးၸိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတဵမ်ဝႆႉ မိူၼ်ၵူႊပွၵ်ႈ။ ၵူၼ်းတဵမ်ဝႆႉ မိူၼ်ၼႆၵေႃႈ ယေႈသႅင် ထုၵ်ႇၸႂ်။ မၼ်းပႆၶိုၼ်ႈ ၼိူဝ်ၵႃးလူင် ဢၼ်မႃးၵိုတ်း ပႃႈၼႃႈမၼ်းသေ ဢီးၶဝ်ႈ ၼႂ်းၵၢင်ၵႂႃႇ။
"ဢွၼ်ၵၼ် ပၼ်ၵႃႊၵႃး ဢိတ်းၼိူင်ႈၶႃႈလႄႈ"
ၵူၼ်းၸွမ်းၵႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႊဢီးၶဝ်ႈ တၢင်းၼႂ်းၵႃးလႄႈ ယူႇတီႈၾၵ်းတူၵႃးသေ ပၢဝ်ႇ။ ၼႂ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵွၺ်း ပၼ်ၵႃႊၵႃး။ ယေႈသဵင်တႄႉ ဢမ်ႇပၼ်။ ႁဵတ်းၵဵင်ႈ ဢမ်ႇငိၼ်းသဵင် ၵူၼ်းၸွမ်းၵႃးသေ လဵဝ်တူၺ်းၵႂႃႇ တၢင်ႇတီႈ။ ၵၢၼ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တွၼ်ႊတႃႇ ယေႈသႅင်တႄႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်၊ ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃး တႃႇသေႇ။ မၢင်ႊပွၵ်ႈ ပေႃးၺႃး ၵူၼ်းၸွမ်းၵႃး မေႃၾၢင်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈပၼ်ၵႃႊၵႃးယူႇ။
ပေႃးလူင်းၵႃး ၶဝ်ႈႁၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်သေ ဢဝ်ၵႃႊၵႃး ဢၼ်မၼ်း ဢမ်ႇလႆႈပၼ်မႃးၼၼ်ႉ သိုဝ်ႉၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်ပႅတ်ႈ။ ယေႈသႅင် ယုမ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈမႃးၼိူဝ်ႁိူၼ်း။ သၢမ်သႅင် ၼင်ႈတီႈၽိူၼ်မၼ်းသေ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈယေႈသႅင်။
"ပီႈယေႈ ... မႆသိုဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ထတ်းၶႃႈလူင်"
* * *
"လုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈၶႃႈလႄႈ ၸဝ်ႈ"
ၶုၼ်သႅင် ၸၼ်ဢဝ်လႅၼ်းယႃႈ ၼႂ်းဢႅပ်ႇပိူၼ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၽိုၼ်လဝ်ႊ ၽိုၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်တမ်းဝႆႉ တီႈပႃႈၼႃႈသေ လူတူၺ်းလီလီ။ ပဵၼ်ၽိုၼ်လဝ်ႊ တႃႇထူၵ်းၶူဝ်း ၸိူဝ်းဝႆႉၼႂ်းႁူင်းဝႆႉၶူဝ်း လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈ။ ပဵၼ်လွင်ႈ တၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် (ၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇ) ၸွမ်းပၵ်းပိူင် မိူၼ်ၵူႊပွၵ်ႈလႄႈ ၶုၼ်သႅင် လူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်ၵႂႃႇ ၵမ်းလဵဝ်။
ၽိူဝ်ႇၵေႃႉမႃး တၢင်ႇၽိုၼ်လဝ်ႊ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ဢႅပ်ႇလႅၼ်းယႃႈ တီႈၽိူၼ်မၼ်း။ ဢႅပ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢႅပ်ႇမႂ်ႇ ၵေႃႉတၢင်ႇၽိုၼ်လဝ်ႊ ယႃႉယဝ်ႉ တင်ႈပၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းယွမ်းဝႆႉ လႅၼ်းယႃႈ လႅၼ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်မၼ်း ၸၼ်လုတ်ႇၼၼ်ႉ။ ၶုၼ်သႅင် ၸၵ်ႉဢဝ်ဢႅပ်ႇလႅၼ်းယႃႈ ၼိူဝ်ၽိူၼ်ၼၼ်ႉသေ သႂ်ႇထွင်းသိူဝ်ႈ။
ဝၢႆးလူင်းလုမ်းယဝ်ႉ လုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈသေ ၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႃး။ လႆႈႁၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇမၼ်း သၢမ်သႅင် တီႈၽိူၼ်တူၺ်းလိၵ်ႈ။ သၢမ်သႅင် မၢင်ႉၵူမ်ႈ ၵၢၼ်သုၵ်ႉ တီႈၽိူၼ်မၼ်း။
"ဢေႁဝ်း ... ႁဵတ်းသင်ယူႇၼၼ်ႉ"
"ဢေႁဝ်း ၽိုၵ်းထတ်း မႆသိုဝ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ဢူႈ"
* * *
ၼမ်ႉမူၺ်ၼႆႉ ဝၢၼ်ဝႆႉ ၼိူဝ်လိၼ်ႉ သၢမ်သႅင်ယူႇ။ သၢမ်သႅင် မေႃၵျိုၵ်ႈ ၼမ်ႉမူၺ်ၼႃႇ။ ၼိူင်ႈဝၼ်း လႆႈၵႃႊတၢင်းၵိၼ် ႁႃႈပၢၵ်ႇၵွၺ်းလႄႈ ၼမ်ႉမူၺ် ဢၼ်လႆႈပၼ်ႁႃႈပၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈလႆႈၵိၼ် ၵူႊဝၼ်း။ မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၵွပ်ႈၸေႈႁႃႈပၢၵ်ႇ ၼႂ်းထွင်းသိူဝ်ႈပေႃႈၶဝ် ဢၼ်ၶႅၼ်ဝႆႉ မိူဝ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ ၽွင်းပေႃႈၶဝ် ပႆႇလုၵ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၸၢင်ႊသိုဝ်ႉၵိၼ်.
မႄႈၶဝ်တႄႉ ၸေႈႁႃႈပျႃး၊ ၸေႈၶၼ် ႁၢႆၵေႃႈ ႁူႉၵမ်းလဵဝ်။ ပေႃႈၶဝ်တႄႉ ငိုၼ်းၼႂ်းထွင်း မီးၵႃႊႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉတွင်းဝႆႉသေပွၵ်ႈ။
လႆႈၵိၼ် ၼမ်ႉမူၺ်ဝႆႉၵေႃႈ ၸႂ်သၢမ်သႅင် ဢမ်ႇယဵၼ်။ တီႈႁၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢွၼ်ႇၶဝ် ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင် သဵင်ႁိင်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တေတွႆႇယဝ်ႉၼႆ။ ပေႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း သၢမ်သႅင် တေလႆႈ ဢဝ်မႆသိုဝ်ႈ ၸိူဝ်းမၼ်း ထတ်းမႃးတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၼေ မေႃသွၼ် ၼၢင်းငိုၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။
* * *
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိူင်ႈၵေႃႉ မီးသုၼ်ႇ တွၼ်ႊတႃႇသိုဝ်ႉဢဝ် ပပ်ႉပဝ်ႇၼိူင်ႈလူဝ် သေတႃႉ မိူဝ်ႈမၼ်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူၵ်းၵေႃႉ ဢမ်ႇပၼ်သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ တႃႇတေသိုဝ်ႉပပ်ႉ။
တိုၵ်ႉဝူၼ်ႉၸွမ်း ပပ်ႉၸိူဝ်းတေလိူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ သၢမ်သႅင် မႃးၸုၵ်းႁိမ်းမၼ်းၵေႃႈ မေႃသွၼ် ၼၢင်းငိုၼ်း ဢမ်ႇတၼ်းႁူႉ။ သၢမ်သႅင် ဢဝ်ပပ်ႉမၼ်း တမ်းၼေ မေႃသွၼ် ၼၢင်းငိုၼ်းသေ လၢတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁူႉတူဝ်။
"မေႃသွၼ်၊ ပဵၼ်မႆၸိူဝ်း ဢေႁဝ်းထတ်းမႃးဢေႃႈ"
မႆၸိူဝ်း သၢမ်သႅင် ထတ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉသိုဝ်ႈ၊ ငွၵ်းငွၵ်းငေႃးငေႃးဝႆႉလႄႈ မိူဝ်ႈဝႃးၸင်ႇ လႆႈသင်ႇမၼ်း တႃႇၽိုၵ်းထတ်းမႆသိုဝ်ႈ။ ၽိူဝ်ႇဢဝ်ပပ်ႉ သၢမ်သႅင်တူၺ်း လႆႈႁၼ် မႆၸိူဝ်း ပေႃႈမႄႈ သၢမ်သႅင် ၶႃထတ်းဝႆႉ၊ ယေႈသႅင်၊ ယီႈသႅင်၊ တင်း တူဝ်သၢမ်သႅင် ထတ်းဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
မေႃသွၼ် ၼၢင်းငိုၼ်း ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ထႃႉသၢမ်သႅင်။
"သၢမ်သႅင်၊ မႂ်းထိုင်ႉတၢၼ်ႇၼႆႉ၊ မႆၸိူဝ်းမႂ်း ထတ်းမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသိုဝ်ႈသေမႆ၊ ဢဝ်မႃးလူး မႆႉထတ်း တင်းၵမ်ႁႅင်ႈ ၼႂ်းမိုဝ်းမႂ်း၊ တူၺ်းလၢႆး ၵဝ်ထတ်းၼေၼၼ်ႉလီလီ၊ ပေႃႈၶႂ်ႈထတ်း ႁႂ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ဢဝ်ပပ်ႉဝႆႉသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ၊ ဢဝ်မႆႉထတ်းဝႆႉ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ၊ ယဝ်ႉ လုၵ်ႉၼိူဝ်ၵမ်ႁႅင်ႈ တူၺ်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ၊ ပေႃးၽဵင်ႈယဝ်ႉ ပေႃးသိုဝ်ႈယဝ်ႉ ဢဝ်မိုဝ်းတဵၵ်းဝႆႉ မႆႉထတ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈၼိုင်ႁႂ်ႈၶၢႆႉ၊ ဝႆႉႁႂ်ႈမိုဝ်းမႂ်း ၼိမ်ၼိမ်ယဝ်ႉ ၸၼ်လူင်းမႃး ... "
မေႃသွၼ်ၼၢင်းငိုၼ်း ထတ်းမႆသိုဝ်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉ ၼေသၢမ်သႅင် တႅတ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ...

တိုၼ်း - သစ္စာနီ၊ ပေတံနှင့်လူ။